İlk çalışanınızı işe aldığınızda işletmeniz artık işveren olur ve yeni yükümlülükler doğar. Bu yükümlülüklerin başında SGK bildirimleri, bordro ve aylık beyanlar gelir. Aşağıdaki adımlar genel bir yol haritası sunar; tutar ve oranlar sık değiştiği için bunlar yerine süreci anlatıyoruz. Güncel rakamlar için Güncel Oranlar sayfamıza bakabilirsiniz.
1. İşveren olarak kayıt
İşletmenizin SGK nezdinde işyeri olarak kayıtlı ve sicil numarasının tanımlı olması gerekir. Kayıt yoksa ya da bilgiler eskiyse ilk çalışan alınmadan önce tamamlanmalıdır. Bu işlemler genellikle muhasebeci aracılığıyla yürütülür.
2. İş sözleşmesi
- Görev, çalışma düzeni, ücret ve ödeme tarihi gibi koşulları yazılı hale getirin.
- Deneme süresi, iş tanımı ve gizlilik gibi konuları net yazın.
- Sözleşmenin bir nüshasını çalışana verip imzalı kopyayı saklayın.
3. SGK işe giriş bildirimi
Çalışan işe başlamadan önce, mevzuatın öngördüğü süre içinde SGK'ya işe giriş bildirimi yapılmalıdır. Bildirimsiz çalıştırmak, yüksek idari para cezası ve ek yükümlülüklere yol açabilir. Çalışanın ilk gün işe başlamasını beklemeden bildirim için muhasebecinizle önceden planlama yapın.
4. Ücret ve bordro
- Brüt ücretten kesintiler (SGK primi, gelir vergisi, damga vergisi) sonrası net ücret hesaplanır.
- Her ay bordro hazırlanır ve çalışana ödeme banka üzerinden yapılır.
- Asgari ücret ve prim tavanı gibi tutarlar yıl içinde değişebilir; güncel değerleri kontrol edin.
Bordronun mantığı için bordro yazımıza göz atabilirsiniz.
5. Aylık beyan ve ödemeler
Çalışan varsa her ay prim ve hizmet bilgisi SGK'ya bildirilir, primler ve kesilen vergi ödenir. Hangi beyannamenin ne zaman verildiğini başlıca beyannameler yazımızdan ve tarihleri vergi takvimimizden takip edebilirsiniz.
6. İş sağlığı ve güvenliği ile diğer yükümlülükler
İşveren olarak iş sağlığı ve güvenliği, çalışma saatleri, izin hakları ve işyeri kayıtları gibi konularda yasal yükümlülükler vardır. Bunların kapsamı iş kolu, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre değişir; kendi durumunuz için güncel mevzuata bakılmalı ya da uzmandan destek alınmalıdır.
7. Sık yapılan hatalar
- Bildirimsiz başlatmak: "Önce deneyelim" diyerek çalıştırmak, ciddi cezalara yol açabilir.
- Maaşı elden ödemek: Ödemelerin banka üzerinden ve bordroyla uyumlu yapılması kayıt güvenliği sağlar.
- Sözleşmesiz çalışma: Anlaşmazlıklarda iki taraf için de kanıt eksikliği doğurur.
- Ek ödemeleri bordro dışı bırakmak: Prim, yol ve yemek gibi ödemelerin vergisel durumu farklıdır; bordroya doğru yansıtılmalıdır.
- Çalışan ayrılışında bildirimi geciktirmek: Çıkış bildirimi de süresinde yapılmalıdır.
İlk personelinizi işe almadan önce adımları birlikte planlamak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat değişebileceğinden, işlem yapmadan önce güncel durumu teyit ediniz.